السيد مرتضى العسكري ( مترجم : زنجانى ، سردارنيا )

58

عبد الله بن سبأ وأساطير أخرى ( عبد الله بن سبأ و ديگر افسانه هاى تاريخى ) ( فارسى )

ببرد نقل مىكند . از آن جمله قسمت‌هايى از افسانهء ابن سبأ را آورده كه در آنها گاهى نام راوى را كه سيف بن عمرات ذكر مىكند و گاهى نيز بدون ذكر نام راوى ، به نقل افسانه مىپردازد . و در برخى موارد نيز روايت‌هاى سيف را از تاريخ طبرى نقل نمايد ، چنانچه در شرح حال زياد بن ابيه بعضى روايت‌هاى سيف را از كتاب وى نقل كرده است . « 1 » پس معلوم گرديد كه مأخذ و مدرك مورّخان اسلامى در نقل داستان سبائيان ، تاريخ طبرى بوده است . 11 . سعيد افغانى سعيد افغانى قطعه‌هايى از افسانهء ابن سبأ را در كتاب خود « عايشة والسياسة » با عناوين : احتجاج عثمان ، ابن سبا قهرمان مرموز و هولناك ، نظارت‌بر و توطئه و دسيسه آورده است . وى در بخش‌هاى ديگر كتاب‌اش نيز برخى از اين افسانه‌ها را نقل كرده است . مأخذ او در درجهء اوّل تاريخ طبرى و در درجهء دوم تاريخ ابن عساكر و تهذيب آن و در درجهء سوم تمهيد ابن ابى بكر « 2 » مىباشد ، وى در بيان علّت اين كه به طبرى بيش از همه اعتماد نموده ، در صفحهء پنجم كتاب مىگويد : « من بيشتراعتمادم را بر تاريخ طبرى قرار دادم ؛ زيرا اين كتاب از همهء مصادر به حقيقت نزديكتر و مؤلّفش از ديگران امين‌تر است ، و هر مورّخ معتبرى كه بعد از او آمده ، به او اعتماد كرده است . . . و تا آن جا كه توانسته‌ام الفاظ وى را بدون اين كه تغييرى در آنها داده باشم ، در اين كتاب آورده‌ام » .

--> ( 1 ) . ج 5 ، ص 406 . ( 2 ) . در صفحهء 43 و 45 از كتاب تاريخ ابن عساكر و در صفحهء 42 و 49 و 52 و 187 ، از تهذيب ابن عساكر ، و در صفحهء 34 و 35 از تمهيد استفاده نموده است .